شخصیت‌های هر داستانی توسط نویسنده آن انتخاب شده و در جای جای داستان نقش ایفا می­کنند، به‌طور کلّی می‌توان گفت که داستان برشی از واقعیت و خیال ساخته و پرداختۀ ذهن نویسنده است. بخش مهمی از شخصیت‌پردازی، وام‌دار مجموعه­ای از عناصر است که نویسندة داستان‌ به فراخور اثر مورد نظرش از آن بهره می‌گیرد. رمان «طوق الحمام» اثر رجاء عالم رمان­نویس زن عربستانی بازتابی اجتماعی- دینی دارد که حوادث آن در دو شهر مکّه و مادرید اتّفاق می‌افتد. این رمان، از نظر شخصیت‌پردازی جایگاه هنری والایی دارد. رجاء عالم در شخصیت‌پردازی و معرّفی اشخاص رمان خود از شیوه گفتگو و توصیف استفاده کرده است و شخصیت‌های داستان اکثراً شخصیت­هایی مکمل هستند. فضای دینی  و خیالی داستان، ساختار آن را جذّاب و تعقیب و گریز و جدال، رغبت خواننده را برای ادامة داستان حفظ کرده است. ترتیب زمانی، مکانی و نظم منطقی رویدادها در معرّفی شخصیت­ها به صورتی کم و بیش پایدار است که گاه حوادثی غافلگیرکننده یک شخصیت، چینش زمانی و مکانی داستان را بر هم می­ریزد. ساختار صوری داستان، به دو قسمت با دو مکان مجزّا امّا شخصیت‌های تکراری و گاه جدید، تنها با هویّت متفاوت «عزّه»، تشکیل شده است. در بررسی شخصیت‌پردازی در این رمان، نویسنده با قرار دادن کانون روایت در مکّه و اتّفاقاتی که در مورد این فضای مقدّس صورت می‌گیرد حفظ هویت این مکان را دغدغه اصلی روایت می­داند. این پژوهش بر آن است تا با روشی تحلیلی- توصیفی به بررسی این مطلب بپردازد که انواع شخصیت­پردازی چگونه باعث نظم، تداوم و چینش قسمت‌های مختلف داستان «طوق الحمام» شده است. از جمله نتایج این پژوهش اینکه ذهن راوی و شخصیت داستان  و موضوع پیوندی هماهنگ و منسجم با هم دارند و این هماهنگی به منظور تحقق و تثبیت اهداف اصلی است و محتوای اصلی آن که درباره تاریخ مکه و آداب‌ورسوم مردمان آن است با این پیوندها تقویت و تأکید می‌شود. اندیشه‌ها و تصاویر ذهنی داستان اغلب دارای یکپارچگی و ساختار مشخص هستند. از ویژگی‌های بارز این رمان می‌توان به توجه  به عنصر زمان، ارتباط نویسنده با خواننده و شخصیت محوری به‌جای حادثه‌پردازی اشاره کرد.