دیالکتیک فراخوانی پارودیای سنت در شعر نزار قبانی

10.22034/jral.2026.560037.1107

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه پیام نور، تهران-ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خليج فارس، بوشهر، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهيد چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده
پارودی یکی از گونه‌های ادبیات طنز، یا دقیق‌تر، نوعی از بینامتنیت طنزآمیز است که در آن شاعر یا نویسنده با فراخوانی و بازآفرینی متون ادبی پیشین، آن‌ها را به شیوه‌ای طنزآلود بازتولید می‌کند؛ به‌گونه‌ای که معنای اصلی متن دگرگون شده و اثری انتقادی یا طنزآمیز بر مخاطب بر جای می‌گذارد. پارودی همچنین یکی از مهم‌ترین جلوه‌های ادبیات بینامتنی به شمار می‌رود؛ زیرا بر استناد، اقتباس و بازآفرینی متون پیشین به‌عنوان بخشی از ساختار اثر استوار است. این پژوهش می‌کوشد جلوه‌های پارودی و میزان تأثیرپذیری نزار قبانی از این شیوه را در اشعارش بررسی کند. نزار قبانی از برجسته‌ترین شاعران نوگرای عرب است که از میراث ادبی، دینی و فرهنگی الهام گرفته و به‌ویژه در شعر سیاسی خود، طنز را با مهارت فراوان به کار گرفته است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تطبیقی، نمودهای پارودی در شعر نزار قبانی را با متون اصلی الهام‌بخش آن، اعم از اشعار کهن، متون دینی و سخنان مأثور، مقایسه می‌کند. هدف از این بررسی، شناسایی شیوه‌ها و فنونی است که شاعر در به‌کارگیری پارودی از آن‌ها بهره برده و نیز تبیین چگونگی بازآفرینی طنزآمیز واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی بر پایه این متون است. همچنین، این پژوهش به تحلیل اهداف و دلالت‌های هنری و محتوایی این شیوه می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نزار قبانی تسلط عمیقی بر میراث ادبی عرب داشته و آن را به‌گونه‌ای خلاقانه در شعر خود بازآفرینی کرده است. بهره‌گیری او از این میراث صرفاً تقلید یا نقل مستقیم نبوده، بلکه بر پایه درک عمیق، جذب و بازتولید روح آن، همراه با زبانی شاعرانه، نو و امروزی شکل گرفته است. ازاین‌رو، پارودی در شعر او تنها ابزاری برای طنز و هجو سطحی نیست، بلکه شیوه‌ای هنری و اندیشمندانه برای نقد مسائل سیاسی و اجتماعی و بازنمایی واقعیت‌های عصر خود به شمار می‌آید.

چکیده تصویری

دیالکتیک فراخوانی پارودیای سنت در شعر نزار قبانی

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 08 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 29 تیر 1405