بازخوانی وجه و لحن روایی رمان «جسربنات یعقوب» از منظر گفتمان روایی ژرار ژنت

10.22034/jral.2025.493397.1048

نوع المستند : المقالة الأصلية

المؤلفون

1 دانشیارگروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

المستخلص
روایت‌شناسی به عنوان یکی از شاخه‌‌های نقد ادبی و به ویژه نقد ساختارگرا، دانشی نوین است که به تحلیل عناصر ساختاری روایت می‌پردازد. لذا، در این زمینه، نظریه‌پردازان متعددی ظهور کرده‌ که هریک الگوی خاصی را جهت تحلیل متون روایی ارائه داده‌اند. از جملة این نظریه‌پردازان، ژرار ژنت فرانسوی است که با نظریه خود یکی از جامع‎ترین تحلیل‌های متون روایی را ارائه داده است. اساس نظریة وی بر تمایز میان سه سطح روایت؛ یعنی داستان، روایت و روایتگری استوار است. ژنت روابط میان این سطوح را با استفاده از سه مؤلفه زمان، وجه و لحن مورد بررسی قرار می‌دهد. لذا، با بررسی این سطوح می‌توان به تحلیلی منسجم از متن روایی دست یافت، و توانایی داستان‌پردازی نویسنده را در ساخت نظام‌بند هر اثر داستانی ارزیابی کرد. پژوهش حاضر سعی دارد، با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی، رمان "جسر بنات یعقوب" اثر حسن حمید را بر اساس نظریه ژنت، در دو مقولة وجه و لحن روایی بررسی کند. هدف این جستار، سنجش میزان بهره‌گیری نویسنده داستان از اصول روایی برای انتقال اندیشه‌هایش است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که؛ نویسنده با بهره‌گیری از انواع شیوه‌های بازنمایی گفتمان، به ویژه گفتارمستقیم و روایت‌شده، علاوه بر ایجاد تعادل در فاصله میان راوی و داستان، در تقویت و برجسته‌سازی دیدگاه شخصیت‌ها و گفتمان روایی نقش مؤثری ایفا کرده‌ است. ضمن این‌که، با بهره جستن از کانونی‌سازی متغیر و غالباً صفر، احاطه خود را بر رویدادهای داستان افزایش داده، تک معنایی بودن رمان را رد کرده، و منجر به چند لایگی این رمان گردیده است.

رسومية المستخلص

بازخوانی وجه و لحن روایی رمان «جسربنات یعقوب» از منظر گفتمان روایی ژرار ژنت

الكلمات الرئيسية

  • تاريخ الاستلام 11 ديسمبر 2024
  • تاريخ المراجعة 12 يناير 2025
  • تاريخ القبول 21 يناير 2025