1
دانش آموخته دکترای گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2
دانش آموخته دکترای گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
نزار قبانی(1923-1998م)به عنوان یکی از مشهورترین شاعران قرن بیستم، پس از شکست عربها در ژوئن 67 به‌طور جدی به شعر سیاسی و پایداری روی آورد. قصیده «قانا» از قصاید برجسته وی است که به دنبال بمباران قانا توسط اسرائیل در 1996 سروده شده و فراخوانی نمادین شخصیت‌های مختلف جلوۀ ویژهای به آن داده است. بیشک شرایط فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جهان عرب و ذهن وقاد وی در فراخوانی آنها مؤثر بوده است. بر این اساس، پژوهش حاضر تلاش دارد با روش توصیفی- تحلیلی و تکیه بر شناخت اطلاعاتی از شعر مقاومت معاصر، به ویژه سبک و مضمون شعر نزار قبانی به سؤالات زیر پاسخ دهد: نزار قبانی در قصیدۀ مشهور خود از چه شخصیت‌هایی بهره برده است؟ این شخصیت‌ها در شعر او دارای چه کارکردی بوده و چه نقشی را ایفا می‌کنند؟ چه عواملی باعث گرایش شاعر به استفاده از نمادها شده است؟ نتیجه پژوهش نشان می‌دهد: این حضور نمادین گاه شامل شخصیت‌های دینی چون مسیح، امام علی(ع) و امام حسین (ع) است و گاه شخصیت‌های اسطورهای عرب و غیر عرب چون دنکیشوت و عنتره و... را شامل می‌شود و نزار با نظر به خفقان موجود از جانب حاکمان عربی وقت، با کاربست نمادین این شخصیت‌ها و دلالت‌های وجودی نهفته و آشکارشان به صورت مثبت و گاه تحول‌یافته و منفی، سعی کرده نگرش‌ها، پیام‌ها، دردها، تجارب و نقدهای خود را بر دشمنان و جامعه عرب، در قالبی ادبی به مخاطب انتقال دهدو به آسیب‌شناسی تعامل حاکمان و جامعه با حوادث جهان عرب و اسلام پردازد.
