اخوان ثالث و مظفر النواب از شاعران برجسته و سرشناس معاصر ایرانی و عراقی هستند که هردو به عنوان شاعری متعهد و ملتزم، اشعارشان را در خدمت بیان درد و رنج­‌های مردم جامعه­‌ی خود، قرار داده‌­اند و در این راه از سلاح قلم به بهترین شکل بهره جسته‌­اند. آن­ها در اشعار خویش برای بیداری مردم از خواب غفلت، فریاد اعتراض برمی‌­آورند و در برابر ظلم حکّام جبّار که مردم روزگارشان را به ستوه آورده‌­اند، قد علم می­‌کنند. وجود اشتراکات در شيوه­‌ی واکنش دو شاعر در حوزه شعر اعتراضی در دوره‌­ی معاصر و همچنین مشابهت­‌ها و قرابت‌­های ایدئولوژی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی رایج در بستر جامعه­‌ی هر دو شاعر­، سبب شد تا این پژوهش به روش توصیفی– تحلیلی، به بررسی و تحلیل تطبیقی گونه­‌های تمرّد در اشعار این دو شاعر بپردازد. پرسش­ بنیادین پژوهش حاضر این است که وجوه مشترک تمرّد بین دو شاعر در چه زمینه‌­ای است و چه نمودی در اشعارشان دارد؟ نتیجه این­که هر دو شاعر برای بیان اعتراض خود نسبت به اوضاع سیاسی و اجتماعی از مضامین یکسانی چون: اعتراض به جهل و غفلت مردم، انتقاد از بی­‌کفایتی حاکمان، دعوت به قیام و مبارزه با خودکامگی استفاده کردند. تمّرد در شعر اخوان ثالث بیشتر به صورت غیرمستقیم و نمادین بیان می‌­شود، در حالی که در شعر مظفرالنواب به صورت آشکار و صریح جلوه می‌­کند. اخوان ثالث با زبانی نمادین، یأس فلسفی و اعتراض اجتماعی خود را در لایه­‌های پنهان شعر بیان می­‌کند. ولی مظفر النواب شاعری بی­‌پرده است که به زبان آتشین و پرشور اعتراض خود را بیان می‌­کند.