واکاوی و نقد سیمای مرد در سروده‌های شاعران زن معاصر عرب (مطالعۀ موردی؛ لميعة عباس عمارة، غادة السمان، فدوی طوقان، نازک الملائکة)

10.22034/jral.2025.541380.1064

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده
تصویر مرد در اشعار زنان، از دیرباز با مضامین مختلف بوده است. در دورۀ معاصر تحولات اجتماعی و تأثیرپذیری از فرهنگ اروپایی باعث­ شده که شاعران زن آزادانه­‌تر نسبت به مرد ابراز احساسات کنند و تصاویر زنده‌­ای از واقعیت آنان ارائه ­دهند؛ پس باید در میان اشعار آنان به دنبال تصاویری از مرد باشیم. این مقاله در نظر دارد با روش توصیفی– تحلیلی موضوع مرد را در اشعار چهار شاعر زن معاصر عرب (لمیعة عباس عمارة، غادة احمد السمان، فدوی طوقان، نازک صادق الملائکة)  را با توجه به شهرت و اعتبار علمی آنان، پوشش جغرافیایی وسیع، در برگرفتن طیف کاملی از تصاویر مردانه، مورد واکاوی قرار ‌دهد. سؤال پژوهش این که جلوه‌های مثبت و منفی شخصیت مرد در شعر آنها چگونه است؟ نظر لميعة و طوقان در مورد مرد چیست؟ مرد در آثار این شاعران به ­طور خاص مورد توجه قرار گرفته­ است؟ در پاسخ باید گفت که سیمای مرد در شعر این شاعران به دو شکل است: 1) شکل ایجابی که سیمای مرد معشوقی است که مظهر عشق و آرامش هست. 2) شکل سلبی که سیمای مرد خوشگذران، بی­‌وفا، ظالم و خودخواه را به تصویر می­‌کند. نتایج نشان ­می‌­دهد چهار شاعر با وجود اشتراک در زبان، شباهت و تفاوت‌هایی در مضمون و اسلوب داشتند و آنها با بیان احساسات خود، گاه با زبان نمادین و گاه با صراحت با مفاهیمی چون ظلم، اندوه و تبعیض از جامعه مرد سالار انتقاد کردند و چهرۀ واقعی مرد را نشان ­دادند؛ با این تفاوت که لمیعة عواطف و احساسات خود را نسبت به مرد بی‌­پرده و طوقان احساسات خود را با پرده­‌پوشی بیان نموده است و اشعار السّمان و نازک در مخالفت با جامعة مرد سالار، بی­‌وفایی مرد و اعتراض به وضعیت نامطلوب و نابرابری حقوق زنان است.

چکیده تصویری

واکاوی و نقد سیمای مرد در سروده‌های شاعران زن معاصر عرب (مطالعۀ موردی؛ لميعة عباس عمارة، غادة السمان، فدوی طوقان، نازک الملائکة)

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 23 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 17 شهریور 1404