استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.
چکیده
الن شوالتر (1941)از نظريه‌پردازان نقد فمينيستي انگليسي‌ـ آمريکايي نظريهاي با عنوان «نقد زنانه» را مطرح کرد که هدف اصلي آن در نظر گرفتن چارچوب مشخصي براي تحليل و توضيح آثار زنانه است. به نظر شوالتر، زنان به دلیل تجربه‌هاي زیستی و اجتماعی مشترکشان که در نوشتار و داستانهايشان منعکس می‌گردد، نوشتار زنانهی خاص خود را دارند. او با تمرکز بر تحليل متون ادبي براي مطالعه‌ی آثار ادبی چهار رويکرد معرفي کرد که عبارتند از: رويکرد زيستشناسانه، زبانشناسانه، روانکاوانه و فرهنگي. از میان این رویکردها رویکرد فرهنگی با بررسي مؤلفه‌هايي مانند دغدغهي زيست و استقلال اقتصادي، بغض فراموششدگي تاريخي زن، خوديابي و بيان واقعيت پيرامون زنان، ازدواج سنتي و اجباري، محدوديت آموزش زنان، توهين به زنان و تحقير آنها، اشتغال زنان و ... به تحلیل رمان می‌پردازد. این مقاله با روش توصیفی‌ـ تحلیلی به بررسی رمان «بنات الریاض» نوشتهی رجاء عبدالله صانع با رویکرد فرهنگی الین شوالتر می‌پردازد تا با خوانش رمان بر اساس این رویکرد به بررسی شرایط زندگی، مشکلات و مسائل زنان و دختران عربستان در سال‌های آغازین قرن بیست و یکم بپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تمام مؤلفههای رویکرد فرهنگی مانند خشونت علیه زنان در دو بُعد جسمی و روحی، ازدواج سنتی، تحقیر و توهین زنان، تنوعطلبی مردان، خودیابی زنان اشتغال زنان و استقلال مالی آنها، جامعه‌ی مردسالار و محدویت‌های حاکم بر زندگی زنان، و ... به خوبی در رمان متجلی شده و نویسنده به خوبی توانسته است شرایط حاکم بر زنان جامعه‌ی سعودی آن را به تصویر بکشد.
