از دیدگاه کارل گوستاو یونگ، روان انسان صرفاً به ناخودآگاه فردی محدود نمی‌شود، بلکه لایه‌ای ژرف‌ به‌ نام ناخودآگاه جمعی را نیز در بر می‌گیرد. این لایه، حاوی تجربه‌ها و تصاویری مشترک است که طی نسل‌ها منتقل شده و در قالب کهن‌الگوها نمود می‌یابند. یونگ بر این باور است که کهن ‌الگوها در اسطوره‌ها، آیین‌ها، افسانه‌ها و آثار ادبی جلوه‌گر می‌شوند و تحلیل آن‌ها می‌تواند راهی برای شناخت لایه‌های پنهان روان انسان باشد. بر همین اساس، بررسی آثار ادبی از منظر کهن ‌الگویی به درک عمیق‌تری از بازتاب ناخودآگاه جمعی در متن کمک می‌کند. غادة السمان، نویسنده و شاعر برجسته عرب، در رمان «کوابیس بیروت» تجربه زیسته‌ی جنگ داخلی لبنان را در قالب روایتی سرشار از ترس، اضطراب و بی‌ثباتی اجتماعی بازتاب می‌دهد. این رمان با توجه به پیوند آن با رؤیا و توهم، بستر مناسبی برای تحلیل کهن ‌الگوهای یونگی فراهم می‌سازد؛ چرا که ناخودآگاه در چنین فضایی آزادانه‌تر عمل می‌کند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی‌ـ تحلیلی به بررسی کهن‌ الگوهای برجسته در این رمان پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که غادة‌ السمان به‌طور هنرمندانه از مهم‌ترین کهن‌ الگوهای یونگی مانند سایه، نقاب، آنیما، آنیموس و خود، بهره گرفته و از طریق آن‌ها ساختارهای فکری، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی نادرست جامعه را به چالش کشیده است. این ساختارها، ریشه در تعصب، نابرابری و خشونت‌های تاریخی دارند و در متن رمان با زبانی ادبی و استعاری مورد نقد قرار گرفته‌اند. «کوابیس بیروت» نه تنها بازتابی از ویرانی‌های بیرونی جنگ است، بلکه پیامدهای روانی و روحی آن بر فرد و جمع را نیز به تصویر می‌کشد. شخصیت‌ها در کشاکشی دائمی میان مرگ و زندگی قرار دارند و تلاش می‌کنند با مبارزه‌ای پیوسته هویت انسانی خود را حفظ کنند. این فرایند، تلاشی برای بقا و همزمان جست‌وجوی معنایی تازه از زندگی در جهانی آشفته است.