خوانش تطبیقی بن‌‎مایه‌های اسطوره‌ای در جهان شعری احمد شاملو و بلند الحیدری

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.

3 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

چکیده
احمد شاملو و بلند الحیدری، دو شاعر برجسته در ادبیات معاصر فارسی و عربی، به بازتاب دغدغه‌های انسانی و اجتماعی عصر خویش پرداخته‌اند. هر یک با پیش‌زمینه فرهنگی و تاریخی متفاوت، جهان شعری ویژه‌ای آفریده‌اند که در آن، اسطوره ابزاری برای بیان اعتراض و جست‌وجوی هویت فردی و جمعی است. این پژوهش با رویکرد تطبیقی، به خوانش و تحلیل بُن‌مایه‌های اسطوره‌ای در شعر شاملو، شاعر معاصر ایرانی و بلند الحیدری، شاعر معاصر عراقی می‌پردازد و می‌کوشد کارکردهای اندیشگانی، اجتماعی و زیباشناختی اسطوره را در آثار آنان تبیین کند. ضرورت انجام این پژوهش در آن است که با تبیین وجوه اشتراک و افتراق در کاربست اسطوره نزد این دو شاعر، می‌توان به درک عمیق‌تری از چگونگی شکل‌گیری گفتمان‌های شعر معاصر فارسی و عربی رسید؛ گفتمان‌هایی که در بستر تحولات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی قرن بیستم، بازتاب‌دهنده‌ی کشاکش میان سنت و مدرنیته‌اند. هدف تحقیق روشن ‌ساختن نقش اسطوره در بازاندیشی مفاهیم انسان، آزادی، و هویت در دو حوزه‌ی ادبی متفاوت است؛ مفاهیمی که در عین تمایز زبانی و فرهنگی، در نقطه‌ی تأمل بر سرنوشت انسانِ معاصر به هم می‌رسند. این مطالعه تلاش دارد تا با نگاهی تطبیقی و از منظر نقد اسطوره‌شناختی، سهم هر یک از این شاعران را در گسترش افق‌های فکری و زیبایی‌شناختی شعر معاصر جهان عرب و ایران نشان دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو شاعر از عناصر اسطوره‌ای برای تبیین جهان‌بینی خود و بازنمایی بحران‌های انسان معاصر بهره برده‌اند؛ با این تفاوت که شاملو، ضمن برخورد فلسفی و انسان‌گرایانه با اسطوره، وجه اعتراضی و ارزشی آن را نیز برجسته می‌سازد، در حالی که در شعر الحیدری، اسطوره بیشتر کارکردی اجتماعی- اعتراضی و هویتی پیدا می‌کند. بدین‌سان، خوانش تطبیقیِ شعر آنان نشان می‎دهد که بُن‌مایه‌های اسطوره‌ای در جهان شعری شاملو و الحیدری، در پیوندی میان سنت و معاصر، به بازتولید اندیشه، معنا و اعتراض در شعر معاصر منجر می‌شوند.

چکیده تصویری

خوانش تطبیقی بن‌‎مایه‌های اسطوره‌ای در جهان شعری احمد شاملو و بلند الحیدری

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 10 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 10 دی 1404