دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
المستخلص
جميل صدقي زهاوي از شاعران و روشنفکران برجستۀ عصر جديد است که در برابر نابساماني‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي زمانۀ خود رويکردي انتقادي و اصلاح‌جويانه اتخاذ مي‌کند. بخش قابل‌توجهي از شعر او به مقابله با دورويي، جاه‌طلبي، چاپلوسي، سطحي‌نگري، تعصّب، خرافه‌پرستي، تسليم در برابر ظلم و تقليد کورکورانه اختصاص دارد؛ و او با زباني صريح و روشنگرانه اين جلوه‌هاي انحطاط را به نقد مي‌کشد. از ديگر مضامين محوري در شعر وي، اعتراض به عقب‌ماندگي فکري، ستيز با علم، بي‌عدالتي نسبت به زنان، ولخرجي ثروتمندان و پيامدهاي اجتماعي آن همچون فقر، قحطي و مرگ‌ومير گسترده است. زهاوي در کنار موضع انتقادي خود، رويکردي اصلاح‌طلبانه نيز برمي‌گزيند و جامعه را به فضيلت‌هايي مانند شجاعت، آزادي، وفاداري، استقامت، همبستگي و اتحاد فرا مي‌خواند. او سعادت فردي و پيشرفت اجتماعي را در گرو پايبندي به اين ارزش‌ها مي‌داند. اين پژوهش با بهره‌گيري از روش توصيفي–تحليلي به بررسي ابعاد انتقادي و اصلاح‌طلبانۀ شعر زهاوي مي‌پردازد. يافته‌ها نشان مي‌دهد که اشعار او نه تنها بازتاب‌دهندۀ واقعيت‌هاي اجتماعي روزگار خويش است، بلکه در دوره‌اي از افول فرهنگي و سياسي، صدايي بيدارگر و تحول‌آفرين براي جامعۀ عرب، به‌ويژه عراق، به شمار مي‌آيد.
قادری، قادر. (2025). نقد اجتماعي و اصلاح‌طلبي در شعر جميل صدقي زهاوي. التنظیرات و النقد في الادب العربي، 4(16)، 1–20. https://doi.org/10.22034/jral.2025.563025.1084
MLA
قادری، قادر. "نقد اجتماعي و اصلاح‌طلبي در شعر جميل صدقي زهاوي"، التنظیرات و النقد في الادب العربي، 4، 16، 2025، 1–20. doi: 10.22034/jral.2025.563025.1084
HARVARD
قادری، قادر. (2025). 'نقد اجتماعي و اصلاح‌طلبي در شعر جميل صدقي زهاوي'، التنظیرات و النقد في الادب العربي، 4(16), pp. 1–20. doi: 10.22034/jral.2025.563025.1084
CHICAGO
قادری، قادر، "نقد اجتماعي و اصلاح‌طلبي در شعر جميل صدقي زهاوي." التنظیرات و النقد في الادب العربي، 4 16 (2025): 1–20, doi: 10.22034/jral.2025.563025.1084
VANCOUVER
قادری قادر. نقد اجتماعي و اصلاح‌طلبي در شعر جميل صدقي زهاوي. التنظیرات و النقد في الادب العربي. 2025;4(16):1–20. doi: 10.22034/jral.2025.563025.1084
