داد و ستد فرهنگی زبان عربی و فارسی در ترجمه تعبیرها

افضلی, فرشته

doi:10.22034/jral.2026.566045.1087

داد و ستد فرهنگی زبان عربی و فارسی در ترجمه تعبیرها

https://doi.org/10.22034/jral.2026.566045.1087

المجلد 4، العدد 14 - الرقم المسلسل للعدد 14
الصيف 2024

الصفحة 35-52

المؤلف

فرشته افضلی

استادیار گروه مترجمی زبان عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران.

المستخلص

تعبیرها دربردارندة اصطلاحات، تمثیل‌ها، استعاره‌ها، ضرب‌المثل‌ها و گفته‌های قصار هستند و معنای کل آن‌ها، فراتر از مجموع معنای تک‌تک واژه‌هاست. این ویژگی، ترجمه آن‌ها را دشوار می‌سازد و مترجم ناگزیر است برای انتقال مؤثر پیام، معادل‌هایی متناسب با ساختار و فرهنگ زبان مقصد برگزیند. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ ـ تحلیلی به بررسی راهبردهای ترجمه تعبیرها از زبان عربی به فارسی در متون روایی معاصر پرداخته است. جامعه آماری پژوهش، آثار روایی نویسندگان معاصر عرب، به ویژه نجیب محفوظ است. به این منظور، تغییر بلاغی را در ترجمة تعبیرها در سه شکل، با آوردن نمونه‌هایی از متون روایی عربی مورد کندوکاو قرار می‌دهیم. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که ترجمه تعبیرها با بکارگیری تعبیر هم‌معنا و هم‌ساخت مؤثرترین راهبرد است و توانایی حفظ معنا، بار عاطفی، سبک و تصویر استعاری متن مبدأ را دارد. همچنین، تغییر بلاغی مانند تبدیل بیان ساده به تصویری یا بیان تصویری به تصویر دیگر، نقشی اساسی در بازتولید اثر ادبی و فرهنگی دارد. سایر راهبردها، مانند ترجمه واژه ‌به ‌واژه یا تعبیر غیراصطلاحی، در انتقال کامل بار فرهنگی و استعاری محدودیت دارند. یافته‌ها تأکید می‌کنند که ترجمه موفق تعبیرها نیازمند دانش زبانی، شناخت فرهنگی و دقت بلاغی است تا تأثیر و پیام متن مبدأ در زبان مقصد حفظ شود.

رسومية المستخلص