تحلیل تطبیقی ترجمه‌های انصاریان و استادولی از دعای چهل‌ونهم صحیفۀ سجادیه بر اساس نظریۀ لادمیرال

10.22034/jral.2026.590154.1116

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

چکیده
ترجمۀ ادعیۀ مأثور، به دلیل فشردگی زبانی، ظرفیت‌های بلاغی، تصاویر استعاری، ارجاعات ضمیری و لحن عاطفی، از دشوارترین حوزه‌های ترجمۀ متون دینی به شمار می‌آید. دعای چهل‌ و نهم صحیفۀ سجادیه نیز به سبب برخورداری از این ویژگی‌ها، بستری مناسب برای بررسی چالش‌های ترجمانی در زبان فارسی فراهم می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی، دو ترجمۀ فارسی این دعا از شیخ حسین انصاریان و حسین استادولی را بر اساس مؤلفه‌های نظریۀ ترجمۀ ژان‌رنه لادمیرال تحلیل و مقایسه می‌کند. ملاک انتخاب این دو ترجمه، جایگاه شناخته‌شدۀ مترجمان در حوزۀ ترجمۀ متون دینی معاصر، دسترس‌پذیری آثار آنان، و تفاوت نسبی شیوۀ ترجمه در بازتاب ساختار، معنا و لحن متن مبدأ بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ترجمۀ انصاریان، در قیاس با ترجمۀ استادولی، بیشتر به خوانایی، ابهام‌زدایی، توضیح ضمنی و انتقال روان معنا در زبان مقصد گرایش دارد و از این حیث به رویکرد مقصدگرای لادمیرال نزدیک‌تر است. در مقابل، استادولی با حفظ ایجاز، فشردگی و نزدیکی بیشتر به ساختار متن عربی، به انتقال موجز معنا توجه نشان می‌دهد؛ امّا این شیوه در برخی موارد از روانی و وضوح متن فارسی می‌کاهد. بر این اساس، ترجمۀ انصاریان در انتقال مؤثر معنا برای مخاطب امروز کامیاب‌تر است، حال آنکه ترجمۀ استادولی در حفظ اختصار و صورت دعایی متن، امتیاز بیشتری دارد.

چکیده تصویری

تحلیل تطبیقی ترجمه‌های انصاریان و استادولی از دعای چهل‌ونهم صحیفۀ سجادیه بر اساس نظریۀ لادمیرال

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 14 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 27 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 27 تیر 1405