مدخل‌های فعل در واژه‌نامۀ الرائد؛ بررسی روش‌شناختی و آسیب‌شناسانه

10.22034/jral.2026.577962.1106

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختة کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده
نحوۀ ارائه و تنظیم مدخل‌های فعلی در واژه‌نامه‌های عربی، از حیث پایبندی به قواعد دستور زبان، یکنواختی در چینش و دقت در ارائۀ اطلاعات واژه‌شناختی، از مسائل مهم در ارزیابی روش‌شناختی فرهنگ‌های لغت به‌شمار می‌رود. واژه‌نامۀ «الرائد» تألیف جبران مسعود، با وجود برخورداری از رویکردی ساده و کاربردی در تنظیم مدخل‌ها و شرح معانی، در شیوۀ ارائۀ برخی افعال و اطلاعات دستوری مرتبط با آنها، مواردی را درخور بررسی و نقد دارد. پژوهش حاضر با روش کیفی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، روش‌شناسی «الرائد» را در ارائۀ مدخل‌های فعل بررسی می‌کند و با تکیه بر مباحث و اصول دانش صرف عربی، شیوۀ تنظیم مدخل‌ها، نوع چینش افعال، چگونگی بیان معنا و نحوۀ کاربرد عناصر صرفی و نحوی را تحلیل می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هرچند مؤلف در ارائۀ مدخل‌ها و شرح معانی از سادگی و روانی خاصی بهره گرفته و در افزودن معانی کاربردی واژه‌ها نوآوری داشته است، در برخی موارد، ازجمله عدم التزام کامل به اصول صرفی، عدم اشاره به روابط اشتقاقی و وجود ناهمسانی‌هایی در نحوۀ گزارش افعال، کاستی‌هایی مشاهده می‌شود. بررسی این ویژگی‌ها ضمن روشن‌ساختن نقاط قوت و ضعف «الرائد»، می‌تواند مبنایی برای بازنگری و بهبود روش‌های فرهنگ‌نویسی عربی معاصر باشد.

چکیده تصویری

مدخل‌های فعل در واژه‌نامۀ الرائد؛ بررسی روش‌شناختی و آسیب‌شناسانه

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 06 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 03 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 03 مرداد 1405