تحلیل مضامین نوستالژیک در شعر محمد قیسی

10.22034/jral.2026.592787.1121

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاديار گروه زبان وادبيات عربي دانشگاه كوثر بجنورد، بجنورد، ایران

چکیده
نوستالژی یکی از مفاهیم بنیادین ادبیات معاصر است که با تجربه فقدان، دوری، تبعید و بازاندیشی در گذشته پیوندی عمیق دارد. در شعر معاصر عربی، این مفهوم افزون بر بازتاب احساسات فردی، بیانگر پیامدهای تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نیز هست. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جلوه‌های نوستالژی در شعر محمد قیسی می‌پردازد و نشان می‌دهد که نوستالژی در آثار او تنها حسرت گذشته نیست، بلکه بازتاب بحران هویت، از دست رفتن وطن، گسست تعلق و تلاش برای بازسازی ذهنی خاطره و سرزمین است. تجربه اشغال فلسطین، آوارگی، دوری از زادگاه و خاطرات کودکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری این احساس در اشعار قیسی به شمار می‌روند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نوستالژی در شعر او با مفاهیمی چون غربت، مهاجرت، تبعید، شکست آرمان‌های ملی و امید به بازگشت درهم می‌آمیزد و به ساختاری معنایی و چندلایه تبدیل می‌شود. همچنین، شاعر با بهره‌گیری از زبان شاعرانه، تصاویر نمادین، عناصر اسطوره‌ای و فضاسازی‌های خاطره‌محور، تجربه دوری از وطن و رنج تبعید را به شکلی هنری بازنمایی می‌کند. مهم‌ترین نمودهای نوستالژی در اشعار قیسی شامل غم غربت، اشتیاق به بازگشت به وطن و زادگاه، احساس بیگانگی، مرگ در تبعید، آرمان‌گرایی و اسطوره‌پردازی است. در نتیجه، نوستالژی در شعر محمد قیسی صرفاً یک احساس عاطفی یا یادآوری گذشته نیست، بلکه به مثابه زیست‌جهانی شاعرانه عمل می‌کند که گذشته، حال و آینده را در پیوندی معنادار به یکدیگر متصل ساخته و تجربه فردی شاعر را به تجربه‌ای جمعی و هویت‌ساز برای ملت فلسطین تبدیل می‌کند.

چکیده تصویری

تحلیل مضامین نوستالژیک در شعر محمد قیسی

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 03 مرداد 1405