1
دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2
دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
چکیده
شاهنامه فردوسی، بزرگ‌ترین منظومه حماسی زبان فارسی و از برجسته‌ترین آثار ادبی جهان، به سبب برخورداری از مضامین تاریخی، اسطوره‌ای، فرهنگی و اخلاقی، مورد توجه پژوهشگران، مترجمان و ادیبان ملل مختلف قرار دارد. این اثر ارزشمند از همان سده‌های نخستین پس از سرایش، به زبان‌های گوناگون ترجمه شد و در شکل‌گیری تعاملات فرهنگی میان ایران و دیگر سرزمین‌ها، به‌ویژه جهان عرب، نقشی مؤثر ایفا کرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، به بررسی مهم‌ترین ترجمه‌های عربی شاهنامه، ویژگی‌های آن‌ها و نقششان در انتقال ادب و فرهنگ ایرانی به جهان عرب می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ترجمه بنداری اصفهانی، به‌عنوان قدیمی‌ترین ترجمه موجود و شناخته‌شده شاهنامه به زبان عربی، نقطه عطفی در معرفی این اثر به مخاطبان عرب‌زبان به شمار می‌آید. همچنین، کوشش‌های علمی عبدالوهاب عزام در تصحیح و تکمیل این ترجمه و پژوهش‌های تطبیقی اندیشمندانی چون محمد غنیمی هلال و امین عبدالمجید البدوی، جایگاه شاهنامه را در مطالعات ادبی و فرهنگی جهان عرب استحکام بخشیده است. در مجموع، ترجمه‌ها و پژوهش‌های عربی درباره شاهنامه، افزون بر معرفی یکی از مهم‌ترین آثار حماسی جهان، در گسترش مطالعات ادبیات تطبیقی، تقویت تعاملات فرهنگی و تعمیق روابط ادبی میان ایران و جهان عرب نقشی مؤثر و ماندگار ایفا کرده‌اند.
فسنقری، حجّت اله و میرساوه، ناهیدسادات. (1404). جستاری در ترجمه های عربی شاهنامه فردوسی و تأثیر آن بر ادبیات عربی. نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 5(19)، 117–130. https://doi.org/10.22034/jral.2026.569371.1099
MLA
فسنقری، حجّت اله، و میرساوه، ناهیدسادات. "جستاری در ترجمه های عربی شاهنامه فردوسی و تأثیر آن بر ادبیات عربی"، نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 5، 19، 1404، 117–130. doi: 10.22034/jral.2026.569371.1099
HARVARD
فسنقری، حجّت اله، و میرساوه، ناهیدسادات. (1404). 'جستاری در ترجمه های عربی شاهنامه فردوسی و تأثیر آن بر ادبیات عربی'، نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 5(19), pp. 117–130. doi: 10.22034/jral.2026.569371.1099
CHICAGO
فسنقری، حجّت اله و میرساوه، ناهیدسادات، "جستاری در ترجمه های عربی شاهنامه فردوسی و تأثیر آن بر ادبیات عربی." نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 5 19 (1404): 117–130, doi: 10.22034/jral.2026.569371.1099
VANCOUVER
فسنقری حجّت اله، میرساوه ناهیدسادات. جستاری در ترجمه های عربی شاهنامه فردوسی و تأثیر آن بر ادبیات عربی. نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی. 1404;5(19):117–130 (In العربیة). doi: 10.22034/jral.2026.569371.1099
