کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.
چکیده
گفت‌وگو یکی از مهم‌ترین عناصر روایت داستانی است که افزون بر پیشبرد حوادث، در شخصیت‌پردازی، انتقال اندیشه‌های نویسنده و شکل‌گیری فضای داستان نقشی اساسی ایفا می‌کند. رمان عائد إلى حیفا اثر غسان کنفانی، از برجسته‌ترین آثار ادبیات مقاومت فلسطین، با بهره‌گیری گسترده از گفت‌وگو، مفاهیمی چون هویت، وطن، مقاومت و مسئولیت را به تصویر می‌کشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی کارکردهای گفت‌وگو در این رمان می‌پردازد و می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که کنفانی چگونه از این عنصر روایی برای پیشبرد داستان و تبیین اندیشه‌های خود بهره گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گفت‌وگو در این رمان صرفاً وسیله‌ای برای تبادل سخن میان شخصیت‌ها نیست، بلکه مهم‌ترین ابزار نویسنده برای شخصیت‌پردازی، آشکار ساختن تعارض‌های فکری، تبیین مسئله مقاومت و ایجاد کشش روایی به شمار می‌آید. بخش عمده‌ای از روایت بر گفت‌وگوهای میان شخصیت‌های اصلی، به‌ویژه سعید، صفیه و خلدون، استوار است. اوج این گفت‌وگوها در رویارویی سعید و خلدون درباره ترک وطن و مسئولیت نسل گذشته در قبال سرنوشت فلسطین نمود می‌یابد؛ گفت‌وگویی که ضمن ایجاد نقطه عطف روایت، تحول درونی سعید را آشکار می‌سازد و پیام ایدئولوژیک رمان را با بیشترین تأثیر به مخاطب منتقل می‌کند. ازاین‌رو، گفت‌وگو در عائد إلى حیفا به یکی از ارکان اساسی ساختار روایی و گفتمان مقاومت تبدیل شده است
