1
استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان طهران- ایران
2
استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد- ایران
چکیده
نثر عربی از دوره جاهلی تاکنون دگرگونيها و تحولات زیادی را در سرزمینهای گوناگون تجربه کرده است و نویسندگان و اندیشمندان متعددی نظریههایی را درباره سیر تحول و مراحل آن عرضه کردهاند. از جمله این اندیشمندان، شوقی ضیف، نویسنده معاصر مصری، میباشد که با تألیف کتاب «الفن ومذاهبه في النثر العربي» به بررسی تحولات نثر از دوره جاهلی تا اوایل قرون جدید از منظر هنر و صنعت ادبی پرداخته است. اثر مذکور توسط مرضیه‌آباد و روح‌الله مهدیان به زبان فارسی برگردانده شده است. جستار حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر اصول نقد ترجمه با تکیه بر معیارهای امانتداری، دقت مفهومی، انتقال سبک، معادل‌یابی و تحلیل خطاهای ترجمه، درصدد ارزیابی کیفی ترجمۀ مذکور از دو بُعد شکلی و محتوایی برآمده است. چارچوب نظری پژوهش بر معیارهای امانتداری، دقت مفهومی، انتقال سبک و تحلیل خطاهای ترجمهای استوار است. بدین منظور، متن مبدأ معرفی و سپس ترجمه در سطوح واژگانی، نحوی و سبکی با آن مقایسه و تحلیل شده است. نتایج به‌دست‌آمده از بررسی اثر مذکور بر این موضوع دلالت دارد که ترجمه کتاب مورد نظر، همانند اکثر تألیفات انسانی، دارای امتیازات و کاستیهایی است که در ساختار شکلی و محتوایی نمود یافته است. با توجه به اهمیت و جایگاه کتاب به عنوان یکی از منابع اصلی در حوزه نثر عربی، از امتیازات آن میتوان به طراحی مناسب جلد، امانتداری نسبی و تخصص کامل مترجمان در حوزۀ زبان و ادبیات عربی اشاره نمود. در مقابل، کاستیهایی چون اشتباهات تایپی فراوان، عدم اعراب‌گذاری کامل ابیات و شواهد عربی و نمونههای نثر، تأثیرپذیری افراطی از ساختار نحوی عربی که به ترجمهای تحت اللفظی انجامیده و نیز عدم دقت در برگردان برخی اصطلاحات تخصصی و جملات پیچیده، از نقاط ضعف اصلی این ترجمه به شمار میرود.
تنها، فاطمه و کاوسی، سبحان. (1403). مطالعه تحلیلی ـ انتقادی نمونههای منتخب از ترجمه کتاب «الفن ومذاهبه فی النثر العربی». نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4(16)، 47–66. https://doi.org/10.22034/jral.2026.592147.1120
MLA
تنها، فاطمه، و کاوسی، سبحان. "مطالعه تحلیلی ـ انتقادی نمونههای منتخب از ترجمه کتاب «الفن ومذاهبه فی النثر العربی»"، نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4، 16، 1403، 47–66. doi: 10.22034/jral.2026.592147.1120
HARVARD
تنها، فاطمه، و کاوسی، سبحان. (1403). 'مطالعه تحلیلی ـ انتقادی نمونههای منتخب از ترجمه کتاب «الفن ومذاهبه فی النثر العربی»'، نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4(16), pp. 47–66. doi: 10.22034/jral.2026.592147.1120
CHICAGO
تنها، فاطمه و کاوسی، سبحان، "مطالعه تحلیلی ـ انتقادی نمونههای منتخب از ترجمه کتاب «الفن ومذاهبه فی النثر العربی»." نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4 16 (1403): 47–66, doi: 10.22034/jral.2026.592147.1120
VANCOUVER
تنها فاطمه، کاوسی سبحان. مطالعه تحلیلی ـ انتقادی نمونههای منتخب از ترجمه کتاب «الفن ومذاهبه فی النثر العربی». نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی. 1403;4(16):47–66 (In العربیة). doi: 10.22034/jral.2026.592147.1120
