1
دانشگاه فرهنگیان پردیس فاطمه الزهرا (س)خوزستان، اهواز.
2
کارشناسی ارشد رشته الهیات دانشگاه فرهنگیان استان خوزستان، اهواز
چکیده
ن نهجالبلاغه بهعنوان یکی از برجستهترین متون دینی، اخلاقی و ادبی در میراث اسلامی، همواره مورد توجه پژوهشگران و مترجمان فارسیزبان قرار گرفته است. پیچیدگیهای زبانی و بلاغی این اثر، ترجمه آن را به فرآیندی فراتر از انتقال واژگان تبدیل کرده و آن را به عرصهای تفسیری و فرهنگی بدل ساخته است. در میان ترجمههای متعدد موجود، ترجمه عبدالمحمد آیتی جایگاهی ممتاز دارد؛ زیرا وی توانسته است میان وفاداری به متن عربی و روانی زبان فارسی تعادلی ظریف برقرار کند. پژوهش حاضر با عنوان «نقد و بررسی ترجمه فارسی عبدالمحمد آیتی از خطبههای ۸۰ تا ۸۳ نهجالبلاغه بر اساس نظریه نیومارک» با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده است. چارچوب نظری نیومارک که ترجمه را به دو نوع «معنایی» و «ارتباطی» تقسیم میکند، مبنای ارزیابی قرار گرفت. در این مطالعه، خطبههای منتخب بهطور دقیق بررسی و میزان انطباق ترجمه آیتی با اصول نیومارک تحلیل شد. یافتهها نشان میدهد که آیتی در ترجمه استعارات، کنایات و ترکیبات ادبی بیشتر به قواعد ترجمه معنایی پایبند بوده و در انتقال مفاهیم فرهنگی از راهکارهایی چون معادل فرهنگی و بومیسازی بهره برده است. در عین حال، روانی و فصاحت متن فارسی در ترجمه او حفظ شده و مخاطب توانسته است با پیام اصلی خطبهها ارتباط برقرار کند. مقایسه ترجمه آیتی با دیگر ترجمههای معتبر نشان میدهد که وی در بازتاب روح و پیام نهجالبلاغه موفق عمل کرده است و با وجود برخی محدودیتها، نمونهای ارزشمند در ترجمه متون دینی محسوب میشود و میتواند الگویی راهگشا برای مترجمان فارسیزبان در مواجهه با متون کلاسیک اسلامی باشد.
ساعدی وفا، جمال، سیاحی، مریم، طرفی زاده، آمنه و چلداوی، نرگس. (1403). نقد و بررسی ترجمه فارسی عبدالمحمد آیتی از خطبه 80 الی 83 نهج البلاغه بر اساس نظریه نیومارک. نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4(16)، 67–84. https://doi.org/10.22034/jral.2026.596524.1135
MLA
ساعدی وفا، جمال، سیاحی، مریم، طرفی زاده، آمنه، و چلداوی، نرگس. "نقد و بررسی ترجمه فارسی عبدالمحمد آیتی از خطبه 80 الی 83 نهج البلاغه بر اساس نظریه نیومارک"، نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4، 16، 1403، 67–84. doi: 10.22034/jral.2026.596524.1135
HARVARD
ساعدی وفا، جمال، سیاحی، مریم، طرفی زاده، آمنه، و چلداوی، نرگس. (1403). 'نقد و بررسی ترجمه فارسی عبدالمحمد آیتی از خطبه 80 الی 83 نهج البلاغه بر اساس نظریه نیومارک'، نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4(16), pp. 67–84. doi: 10.22034/jral.2026.596524.1135
CHICAGO
ساعدی وفا، جمال، سیاحی، مریم، طرفی زاده، آمنه و چلداوی، نرگس، "نقد و بررسی ترجمه فارسی عبدالمحمد آیتی از خطبه 80 الی 83 نهج البلاغه بر اساس نظریه نیومارک." نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی، 4 16 (1403): 67–84, doi: 10.22034/jral.2026.596524.1135
VANCOUVER
ساعدی وفا جمال، سیاحی مریم، طرفی زاده آمنه، چلداوی نرگس. نقد و بررسی ترجمه فارسی عبدالمحمد آیتی از خطبه 80 الی 83 نهج البلاغه بر اساس نظریه نیومارک. نظریه پردازی ها و نقد در ادبیات عربی. 1403;4(16):67–84 (In العربیة). doi: 10.22034/jral.2026.596524.1135